27.
CHHUANA LEH A HLATE R.L.
Thanzawna
Chengrang chawi lo zaleng zawng chuan Nemrang puan sin se, Lunglaiah koh ka nuam ngei e, thai,
thai, thai, Tawk tak ila zoneman sa zawng laia
hrang, A chun ngaiin a nul ngei ang luai
thli, thli, thli
He hla
phuahtu hi Awksarala pa, Chhuana, Serkawn Middle School zirtirtu hlunte zinga
mi kha a ni a. A hming pum chu
Dengchhuana a ni a, a pa chu Mangsavunga Zadeng a ni a, a nu chu Thangtei Hmar
a ni. Chhuana hi Rev. Challiana (C.S.Murray) Mizoram Pastor hmingthang nen hian
unau (step-brother) an ni. Pu Chhuana hi kum 1897-ah Lunglei atanga ni hnih kal
vel khawthlang Tlabung kam sira khaw lar ve tak Runtung khuaa piang a ni a, Kum
1915-ah M.E pass in Dibrugarh Medical School ah Compounder zir turin a kal a,
Mizo fate zinga hetiang zir hmasa pawl a ni ve a. Amaherawhchu Compounder hna
hi zir zo lovin a lo haw leh a. A haw hnuah Serkawn M.E. School-ah
zirtirtu nih leh damdawi lama hotu nih a
kawp a. Serkawn Mission ho kaihhruaina hnuaiah November 17, 1944 a a thih hnu
thleng hian rawngbawltu tangkai tak leh lar tak a ni. A thih hian kum 47 chauh
a ni a, a nupui Zarthangi leh fapa pasarih leh fanu mal Dengziki, tuna Aizawl
pa hausa J.Lianchungnunga nupui te hi a thihsan a ni. A fapa hming koh
Awksarala hi Mizo zinga motor khalhtu hmasa te zinga lar pawl a ni a, a nau
Pasena chu tunah Serkawn Baptist Hospital-ah Pharmacist hna thawkin a awm a, a
nau Kapruma hi tunah Aizawlah a awm a, sipaia a tan laiin silai kah thiam leh
motor cycle chuan thiama hming nei tham a ni. General K.M. Cariappa,India sipai
hotu ber khan a ngaisang hle a, a pension dawna sipai thlahna thu a sawi naah
pawh Kapruma hming a lam tel ve ngat a ni an ti.
Chhuana
hi pasaltha dik tak, sa kap thei leh huaisen rorum tak mai a ni a. A sa kah zat
chu chhiar chian a har a ni thei a, a sa kah zingah chuan Mizo faten kan
ngaihsan zawng zawng sa hrang, sakei leh sai te a tam hle a. A sakei kah tam
zia leh sa hliam laka a huaisen chungchuan zia hian Mizoram chhim lam chu a fan
hneh hle a ni. Chhuana hi ramvachal a nih avangin, ramchhuah leh ramvah hian a
lung a len em em a, ramsate, nungcha leh an zia rang a hre em em a. Sava leh
ramsate hram dan chi hrang hrang hi, a chang tum emaw, faifuk emaw, hnah tumin
emaw a zir tam hle a. Ramhnuaiah te hian a thu veng veng a, sa kah tur chi
hrang hrang hi a koh hian a ko chhuak thei fo mai a ni. Sapho kaihhruaia
seilian tih takah, sa kap mi ni mah sela, sava bu chheh lai leh no chawm lai
chu a kap duh ngai lova. Ramsa- sakhi, sazuk leh sa dangte pawh no hruai an nih
chuan a kap ngai miah lo thung. A silai kah thiam zia pawh sawi lan a ni fo
mai. Chhuana hi kan sawi fo
tawh anga pasaltha leh ramvachal a ni na a, zirtirtu tha tak, pa tawng tam lo,
pa zaidam leh tlawmngai tak mai a ni tlat thung. Fiamthu (sense of humour) hi a
hlaah hian a hmachhuan hle tih pawh a hriat theih a ni.
Chhuana hla phuah atang hian Pathian thil siam
mawi leh Zo nun mawite a ngaihsanzia leh a hmuh chianzia te kan hmu thei a ni.
Serkawn hla phuah thiam rualho hi lo awm ta lo sela, kan hnam mi huaisente
(legendary heroes) kha thangtharte hian an hre lo vang tih hlauhawm tak a ni.
Chhuana
fiamthu hian a mimal chetsual mai ni lovin, mihring zia-rang ze hrang hrang,
chet dan leh suangtuah dan mak tak tak thenkhatte hi a lo tilang a. Chhuana hla
phuah reng reng ah hian fiamthu a duhzia leh huaisenna a ngaihsanzia a lang
deuh zel a.
Serkawn
hla phuah thiam bawk Liandala ‘Pi Pu chhuahtlang’ hla thluka Mizo khaw dik tak,
thangthar nunin a tihdanglam hmaa a landan (Mental picture) min hrilh chiang an
awmlo tih a ni thin a. Kan hla ro a ni. Chhuana hla phuah “KAWRNU” tih hi kan
belh chian chuan a hun thuah leh a ruangamah a ‘chhang’ a ni thei awm mang e. ‘Pi Pu chhuahtlang’ hian,
kan zokhaw nun hlui kha a hrilh a, ‘Kawrnu’ erawh hi chuan, Kristianna kan neih
tawh hnu, thingtlang khuaa biak in darin lung a tihlen theih hun tawh boruakah
khan min hruai thung a. Lehkha lama rualawh nachang hre tawh si, khaw hlui leh
zokhaw nun hlui leh chul ram leh thlam te mitthlaah hmu reng chungin hmasawnna
rilru thar leh thahnemngaia hnam leh ram tana tan la tura infuihna ril tak a
fun tel ve thung a ni.
Fiamthu
leh khawvel lam thil ramchhuah thil ah te a chhuanawm ang bawkin, Chhuana hi
ram leh hnam tana a ngaihtuahna thuk zia a hlaah te kan hmu a ni. A hla phuah
hunlai hian Indopui II hun chhung kha a huam a. Kumpinun India ram chhuahsan a
remti tak tak mai ang tih chu la beisei pha lo mahsela, Mizoram thleng pawhin
hnam rilru leh mipuite pawimawh zia te, ni tin kawla ni chhuak chhiara chem leh
tuthlawh kenga thlawhhma lam pan thin te pawimawihna leh an hlutna te kan
hrechiang ve tial tial a ni tih Pu Chhuana hla atang hian a lang hle mai.
Kristian
kan nih hma pawhin Mizo fate hian malsawm theitu awm ngeiin kan lo ring thin a.
Buhbal tam zawk neih theih nan fasuarah leh hrui zawlah te malsawmna dilin an
au rawng rawng thin. Puithiam te pawhin kawngpui sialnaah te, inthawinaah te,
malsawmna dilin ‘hriatloh Pathian’ hnenah chuan an rawl chhuahin an dil thin.
Kan Hlado te pawh ramsa kahna lam hmuingil tura tawngtaina vek a ni. Kristian
kan nih hnua malsawmna kan dil thin dan thar ngeia tlangkawmin Chhuana chuan
hla tha tak mai a siam a.
Chhuana
hi hla duh mi tak leh hla ril tak tak te phuah mi ni mah se la, zai lam ti vak
mi a ni lem lo. Hla a sak ve ber pawhin a bass hi a sa deuh ber. A hla phuahte
hi a nambar lamah chuan a tam lem lo, hriat hmaih te pawh awm thei tho mahse, a
hnuaia kan han tarlan te hi a phuahte chu an ni. Chhuana hla phuahte hi a
nambar ah tam lo mahse, ngun taka belh chian dawl leh hla ril tak tak, ro tling
te an ni a. Mizo faten literature, ro hlua tling hla te dap ve nachang kan
hriat chhung chuan Pu Chhuana hlate hi a dai ngai lo vang.
Pu Chhuana hla phuahte :
1. Zokhal
zai 7.
Val uang thlawna
2. Kawltu
chawia 8. Chhura rawngbawl
3. Mim ang
pianna 9. Chhura lenrual
4. Chhura
rawngbawl 10. Kawrnu
5. Kawrnu 11. Chhura leh Nahaia
6. Thli
kohna 12.
Val uang thlawna
Comments
Post a Comment